پارکینسون؛ زلزله‌ای در بدن

پارکینسون؛ زلزله‌ای در بدن

علائم و عوامل خطر

بیماری پارکینسون، جزو گروهی از بیماری‌های عصبی است که در اصطلاح، اختلالات سیستم حرکتی نامیده می‌شوند.

سابقه این بیماری به 5000 سال پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد.

این بیماری اولین بار در سال 1817 توسط "جیمز پارکینسون" به نام "فلج لرزشی" خوانده شد. از آنجا که جیمز تلاش‌هایی در زمینه شناخت علایم اولیه این بیماری انجام داد، این بیماری به نام وی خوانده شد.

در یک مغز طبیعی، بعضی از سلول‌های عصبی، ماده ای شیمیایی به نام "دوپامین" تولید می‌کنند که یک انتقال دهنده پیام عصبی در مغز است و موجب حرکات نرم و مناسب ماهیچه‌ها می‌شود. در بیماران مبتلا به پارکینسون بیش از 80 درصد سلول‌های تولیدکننده دوپامین از بین می روند یا دچار اشکال می شوند. همین مساله موجب می‌شود فرد در کنترل حرکات ماهیچه‌ای خود با مشکل روبرو شود.

علائم اولیه بیماری می‌تواند خفیف باشد و گاهی اوقات بیماران به آن اهمیت نمی‌دهند، یا آن را جزو کهولت سن می‌دانند، اما به مرور زمان علائم بیماری تشدید می‌شود.

عوامل خطر

افزایش سن: هر چند تعداد اندکی از موارد این بیماری در جوانان دیده شده است، اما عمده بیماری به اواسط و اواخر زندگی مربوط می‌شود و این خطر با افزایش سن بیشتر می‌شود.

جنس: احتمال ابتلای مردان به پارکینسون بیشتر از زنان است. علل احتمالی آن می‌تواند مواجهه بیشتر مردان با عوامل خطری چون توکسین‌ها (سموم) و ضربه مغزی باشد. یک تئوری دیگر این است که استروژن (هورمون زنانه) می‌تواند اثر حفاظتی روی عصب داشته باشد.

سابقه خانوادگی: در صورت ابتلای خویشاوندان نزدیک به پارکینسون، احتمال ابتلای فرد بیشتر می‌شود.

علائم اولیه بیماری می‌تواند خفیف باشد و گاهی اوقات بیماران به آن اهمیت نمی‌دهند، یا آن را جزو کهولت سن می‌دانند، اما به مرور زمان علائم بیماری تشدید می‌شود.

کاهش سطح استروژن: زنان یائسه ای که از هورمون استفاده نمی‌کنند و آنهایی که رحم خود را با عمل برداشته اند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پارکینسون قرار دارند.

شغل کشاورزی: تماس با مواد سمی محیطی مانند آفت‌کش‌ها و علف هرزکش‌ها شما را در معرض خطر بالاتری قرار می‌دهد. بعضی از این مواد سمی، تولید دوپامین را مهار می‌کنند.

عوامل ژنتیکی: تحقیقات نشان داده است که ژن آلفا سینوکلئین ممکن است در ایجاد بیماری موثر باشد و افرادی که این ژن در آنها فعال‌تر است، 5/1 برابر در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پارکینسون قرار می‌گیرند.

ضربه به سر: مطالعات جدید نشان داده‌اند بین آسیب به سر، گردن یا مهره‌های گردنی و ابتلا به بیماری پارکینسون ارتباط وجود دارد. مطالعه‌ای که در سال 2007 روی 60 بیمار مبتلا به پارکینسون انجام شد، مشخص کرد همه آنها به نوعی سابقه ضربه به سر یا گردن را دارند.

علائم و نشانه‌ها

پارکینسون، سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند و باعث کاهش توانایی مغز در هماهنگی حرکات می‌شود. مغز، تمام تلاش خود را برای فرستادن پیام عصبی انجام می دهد، اما در واقع ترجمه این پیام دچار اشکال است. این اختلال موجب بروز علائمی می‌شود که در قسمت زیر آمده اند:

لرزش: زودرس‌ترین علامت قابل تشخیص است. معمولا از یک محل مانند انگشت یا دست شروع می‌شود. به مروز زمان پیشرفت می‌کند و کل بازو را مبتلا می‌کند.

لرزش‌ها معمولا هنگامی که اندام در وضعیت استراحت یا بدون تکیه‌گاه است رخ می‌دهد.

لرزش ممکن است در لب‌ها، پاها یا زبان نیز دیده شود.

کندی حرکت: حرکت فرد بسیار آهسته می‌شود و به مرور زمان ماهیچه‌ها به طور تصادفی دچار افت حرکت می‌شوند.

سفتی ماهیچه: معمولا در پاها یا گردن آغاز می‌شود. این ماهیچه‌ها بسیار خشک می شوند.

در صورت گرفتاری ماهیچه ‌های صورت، چهره فرد به صورت ماسک درمی‌آید.

مشکلات گوارشی: هضم غذا کند می‌شود، بنابراین شخص با کاهش انرژی و یبوست مواجه می‌شود.

افسردگی: پارکینسون موجب تغییرات شیمیایی در مغز می‌شود که ممکن است به افسردگی بیانجامد.

فشار خون پایین: که خود موجب سبکی سر و غش می شود.

حساسیت به دما: احساس دما دچار تغییر می‌شود که به صورت گرگرفتگی و تعریق بیش از حد بروز می‌کند.

ناراحتی پاها: بعضی از بیماران از احساس سوزش در پاها و گرفتگی عضله شکایت می‌کنند.

اختلال تعادل: که پیشرونده است و فرد را در معرض زمین‌خوردگی قرار می‌دهد.

در ادامه ای این مطلب، تشخیص و راه های بهبود علائم این بیماری توضیح داده خواهد شد.

ادامه دارد...

دکتر امیر شیروانی