عواملی که سلامت روان شما را تهدید می کند

عواملی که سلامت روان شما را تهدید می کند

سلامت روان، نیاز و خواسته ی همه انسان ها است و همه ی ما تلاش می ‌کنیم که برای برقراری ارتباطات سالم، شخصیت ‌های سالمی در زندگی انسانی پیدا کنیم.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، عواملی که بر سلامت روان ما آسیب وارد می کنند متنوع و زیاد هستند.اما شایعترین این عوامل استرس، اضطراب، خشونت، استفاده ناصحیح از اینترنت، کامپیوتر -تلویزیون – موبایل و… است که جهت کنترل اثرات زیان آور، برخی از این عوامل در ذیل نام برده شده و راهکارهایی ارائه شده است:

۱ استرس:

استرس جزئی از زندگی است و هرکسی اندوه،افسردگی، احساس اضطراب،از دست دادن علاقه به فعالیت های لذت بخش یا استرس را تجربه می کند اما فقط زمانی می تواند جدی شود که برای زمان زیادی ادامه یافته و منجر شود شما احساس ناراحتی و پریشانی کنید یا با فعالیت های روزمره مداخله کند.

اضطراب یک واکنش نرمال به استرس است که به شما کمک می کند با یک موقعیت سخت سروکار داشته باشید. استرس بر روی سیستم ایمنی بدن،پوست،سیستم گوارشی،وضعیت خواب و بیداری و…مؤثر است.

مهمترین تغییراتی که در بدن در زمان استرس اتفاق می افتد عبارتند از:افزایش هورمونهای استرس(آدرنالین و کورتیزول)،افزایش قند وچربی خون،افزایش ضربان قلب و فشارخون،افزایش تنفس،تغییرات هیجانی در نتیجه تغییرات شیمیایی در مغز،اختلالات گوارشی(شبیه سندرم روده تحریک پذیر) و تضعیف سیستم ایمنی بدن.

یک امتحان سخت یا حفظ تمرکز در یک سخنرانی مثالهایی از این دست است.اگر شما نتوانید نگرانی هایتان را ازبین ببرید یا احساس اجتناب از فعالیت های روزانه داشته باشید نشان می دهد که شما ممکن است یک اختلال اضطرابی داشته باشید.

دکتر Craig Hassed  استاد دانشگاه manashاسترالیا در خصوص مدیریت استرس بیان نموده است که مؤلفه ها یا عوامل تعیین کننده  سلامت شامل ورزش و فعالیت بدنی، مدیریت استرس، تغذیه،ارتباطات، محیط، آموزش و معنویت می باشد. به نظر می رسد این شکل اهمیت مدیریت استرس را در حفظ سلامت و تأمین رفاه بیان می کند.

یک سبک زندگی متعادل میتواند در مدیریت بهتر استرس به شما کمک کند. راهکارهای زیر کمک می کند که استرس خود را بهتر مدیریت نمایید:

– شبکه حمایتی از دوستان ایجاد کنید.این شبکه را گسترش دهید.در فعالیت های فوق برنامه از قبیل بازی در یک دسته دانشگاهی،ارتباط و عضویت در یک کلوپ دانش آموزی،نوشتن یک روزنامه دیواری در مدرسه و… شرکت کنید. یا یک فیلم کمدی در DVD Player قرار داده و برخی از دوستانتان را دعوت کنیدو در خندیدن با هم سهیم شوید.اینها راههای بزرگی برای دیدار دوستان جدید است.

– فعال بمانید:.فعالیت منظم فیزیکی می تواند خلق و خوی شما را ارتقا داده و باعث کاهش افسردگی شود و احساس سلامتی تان را افزایش دهد

– اگر  به دلیل مشکلات جسمانی  توان شرکت در باشگاههای ورزشی ، یوگا و استخررا ندارید می توانید هرروز پیاده روی کنید و یا در منزل به انجام حرکات نرمشی بپردازد

– به یک مرکز مشاوره مراجعه کنید و نگرانی هایتان را با افرادی که در این حرفه کار می کنند در میان بگذارید.اگر آنها توصیه به درمان می کنند راهنمایی ها را دنبال کنید.

– آگاه باشید که چه چیزهایی باعث استرس شده و چگونه باید در برابر آنها واکنش نشان داد. ممکن است که شما توانایی اجتناب از برخی از آنها را داشته باشید و بدانید که بقیه را چگونه مدیریت نمایید.

– تمرین آرامش عضلانی(ریلکسیشن)و مراقبه(مدیتیشن) کمک می کند که استرس های خود را کنترل کرده و آرامش داشته باشید.

– اگر شما در زمان بروز استرس دچار اختلال تنفسی می شوید باید راه تنفس راحت را بیابید. یوگا و مدیتیشن میتواند کمک خوبی باشد.

– از موقعیت های استرس زا نظیر محیط هایی که در آن عوامل تنش زا ، تشنج آور و مشاجرات است اجتناب نمایید.تعطیلات پایان هفته زمانی است که ناخودآگاه به همه اینها پایان می دهد. تحقیقات نشان داده است که در اولین روز از هفته میزان بیماری های قلبی عروقی بیشتر از پایان هفته و تعطیلات است.

کنترل استرس در محیط کار:

استرس های شغلی کارایی شما را تحت تاثیر قرار می دهند ومی توانند روی زندگی شخصی شما هم تاثیرگذار باشند. بنابراین یادگیری کنترل استرس درمحیط کار،هم درمحیط خانه وهم درمحیط کار به شما کمک می نماید.

کارشناسان پیشنهاداتی را برای کنترل استرس درمحیط کار ارائه کرده اند که عبارتند از:

• لیستی از وظایف اولویت بندی شده وکارهای متداول تهیه نمایید.

• اگراحساس ناتوانی ویا خستگی می کنید، به رئیس خود اطلاع دهید.

• مشکلات محل کارتان را همان جا بگذارید و آنها را به داخل منزل نیاورید.

• وقفه های کوتاهی را درساعات کاری روزانه تان بگنجانید، مخصوصا هنگامی که احساس می کنید استرس دارید.

• همواره میز کارخود را مرتب ومنظم نگه دارید.

• هنگامی که کار خودرا به خوبی انجام دادید، به خود پاداش دهید.

• تشخیص دهید که چه موقع باید به دنبال یک کارجدید بگردید

۲-اضطراب: که در قسمت مربوط به بیماری های شایع به آن پرداخته شده استو

۳-خشونت و پرخاشگری:

پرخاشگری یک رفتار و خشم یک هیجان است. پرخاشگری می تواند کلامی یا غیر کلامی باشد. در تعریفی خشونت به عنوان “استفاده عمدی از قدرت فیزیکی  به شکل واقعی یا تهدیدکننده تعریف می شود که ممکن است در برابر خود ، شخص دیگر ، علیه یک گروه و یا حتی جامعه باشد. اِعمال خشونت به دو شیوه جسمانی و کلامی است(۴).

بر طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۹۶در مورد خشونت و سلامت ، خشونت به سه گروه عمده تقسیم می شود:

■ خشونت بر علیه خود: شخص در اثرخشونت به خود آسیب وارد می نماید، که شامل خودکشی و سوء استفاده از خود است.

■ خشونت فرد بر علیه دیگری که به دو دسته اصلی تقسیم می شوند : خشونت خانوادگی و خشونت بر علیه افرادی که فرد با آنها احساس صمیمت می کند که در محیط هایی از قبیل مدارس و محل های کار صورت می گیرد مانند  تجاوز جنسی توسط غریبه و…(۵و۴)

■ خشونت های جمعی به شکل های مختلف از جمله درگیری مسلحانه ، سرکوب ونقض حقوق بشراتفاق می افتد .

الف)پرخاشگری غیرکلامی

افرادی که از پرخاشگری استفاده می کنند، همواره خود را محق می دانند و اعتقاد دارند فرد مقابل با رفتاری که داشته، آنها را وادار به پرخاشگری کرده است . بارها شنیده ایم که گفته اند:{وقتی عصبانی می شوم کنترلی بر رفتارم ندارم ، همسرم باید مراقب باشد تا مرا عصبانی نکند} (۱۱و۵)این جمله تکراری هیچ گونه توجیه منطقی ندارد و هرگز قابل قبول نیست .

موضوع ناراحت کننده تر اینکه چنین افرادی پس از اِعمال پرخاشگری عذر خواهی می کنند و توقع دارند به سرعت بخشیده شوند و همه چیز به حالت عادی باز گردد که این غیر ممکن است .ممکن است طرف مقابل ، پس از تلاش بسیار و گذر زمان ، مورد بخشش قرار گیرند ، ولی فراموش کردن رفتار پرخاشگرانه آن هم از نوع بدنی و فیزیکی ممکن نخواهد بود. پرخاشگر، یاد گرفته است هرزمان که دچار ناکامی یا ناراحتی شد ، از کتک زدن استفاده کند. همه ما می دانیم رفتار یاد گرفته شده را می توان کنار گذاشت.

یکی از شایع ترین انواع پرخاشگری علیه زنان نوعی است که توسط شوهر و یا شریک جنسی صورت می گیرد و شامل اعمال فیزیکی،تجاوز،سوء استفادهء روانی،اجبار در مقاربت،محدود کردن دسترسی به اطلاعات،جداکردن فرد از خانواده،دوستان و… است.

عمده ترین مشخصه افراد پرخاشگر پایین بودن اعتماد به نفس و ناتوانی در برقراری یک ارتباط انسانی است. معمولاً افراد پرخاشگر، زمانی چنین رفتاری دارند که در وضعیت قدرت یا برتری باشند ؛  یعنی زمانی که فرد مقابل آنها قوی تر باشد ، پرخاشگری نخواهند کرد که این نشان می دهد افراد پرخاشگر ، حسابگرانه پرخاشگری می کنند .

ب)پرخاشگری کلامی

پرخاشگری کلامی رفتاری است که در آن ، یک نفر با کلام به فرد دیگری حمله می کند و او را مورد آزار و اذیت جسمانی یا روانی قرار می دهد. اگرچه بیان عصبانیت از حفظ آن بهتر است اما عصبانیت باید در یک راه مناسب بیان شود.

آنچه درانجام این نوع  پرخاشگری بسیارآزار دهنده می باشد ، تحقیری است که نسبت به فرد مقابل صورت می گیرد.

توجه داشته باشید اگر پرخاشگری از طرف یک شخص غریبه باشد ، شاید آن را فراموش کنید ، ولی این برخورد از سوی عزیزانتان یا افرادی که به شما نزدیک ترند اثرات مخرب بسیار قوی تر و ماندگار تری خواهد داشت .

به یاد بسپارید شاید در مواقع بسیاری ، پرخاشگری های کلامی ، آسیب بیشتری می زنند.بیشتر حالت های انفجاری یا پرخاشگریهای کلامی حاصل مشکلات در ارتباط با دیگران است.این عصبانیت اغلب برای منجر به استرس می شود و می تواند مشکلات سلامتی جدی را به وجود آورد.

مقابله با پرخاشگری :

وقتی عصبانی هستید کارهای زیر را انجام دهید:

اول این واقعیت را بپذیرید که عصبانی هستید.سپس تصمیم بگیرید که چه کاری می توانید درباره آن انجام دهید.گاهی ممکن است به این نتیجه برسید که نشان دادن واکنش پرخاشگرانه بیشتر به نفعتان است.اما در مواقع دیگر پاسخ انفعالی و غیرجرأتمندانه را انتخاب نمایید.

نباید به بهانهء عصبانیت دست به اعمال پرخاشگرانه بزنید.

یاد بگیرید چگونه و از چه راهی احساسات،نیازها و سلائق خود را بیان نمایید.از دیگران طلب کمک نمایید و درمورد احساساتتان و تلاشتان برای تغییر رفتارتان صحبت کنید.اگر در درک مشکلات دردسر دارید در هنگام عصبانیت آن را متوقف نمایید و دیگر به مشکلات فکر نکنید.

تلاش کنید از دیگر لحاظ خود را در جای دیگری قرار دهید.چگونه خندیدن و شوخی و شوخ طبعی در موقعیت ها را یاد بگیرید.مهارت های خوب گوش دادن را تمرین کنید.

گوش دادن می تواند به پیشرفت ارتباط شما کمک کند و می تواند باعث آسان تر شدن احساس اعتماد در بین مردم شود.

یاد بگیرید که خود را اثبات کنید.احساساتتان را به آرامی، مستقیم و بدون حالت تدافعی و خصومت آمیز یا حمله ی هیجانی بیان کنید.از کتاب هایی که می تواند به شما در این زمینه کمک نماید استفاده کنید یا از درمانگران حرفه ای برای یادگیری چگونگی استفاده مطمئن از مهارت های مدیریت خشم مشورت بگیرید.

برای آرام شدن از روش های خودآرام سازی،تخلیهء انرژی، جرأت ورزی،بیان احساسات و همدلی استفاده نمایید

۴- استفاده نادرست از تکنولوژی های مدرن ارتباطی نظیر کامپیوتر،اینترنت و  بازی های رایانه ای: بازی‌های رایانه‌ای یکی از سرگرمی‌های کودکان، نوجوانان، جوانان و حتی بزرگسالان در عصر جدید است که متأسفانه به لحاظ اینکه مغز کودکان و نوجوانان به سرعت در حال شکل گیری است و این بازی ها سبب تحریک ذهنی بیش از حد می شوند می توانند بر روی سلامت روانی کودکان اثر بگذارند.

همچنین مشخص شده است که بازی های کامپیوتری خشن می توانند منجر به پرخاشگری در کودکان شوندمخرب ترین بازی های تصویری،بازی هایی است که تصاویر آنها به طور مکرر بر صفحه ظاهر می شوند و کودک باید به تمام تصاویری که از برابر چشمان وی می گذرند،شلیک کند زیرا علاوه بر مضر بودن برای چشم تنش روانی که ایجاد می کند می تواند منجر به اضطراب و افسردگی گردد.این نوع بازی ها در اروپا و آمریکا برای کاربران کمتر از ۱۸ سال ممنوع اعلام شده است،اما متأسفانه در کشور ما کاربران کودک نیز از این بازی ها استفاده می کنند.

به طور کلی پیشرفت تکنولوژی سبب متزلزل شدن روابط خانواده و دور شدن اعضای خانواده از یکدیگر ‌شده است.به طوری که هر یک از افرادخانواده به خاطر مشغول بودن به تماشای تلویزیون یا درگیر بودن با رایانه و بازی‌های رایانه‌ای، کمتر وقت می‌کنند با یکدیگر بنشینند و صحبت کنند. این خود باعث سرد شدن روابط بین والدین و فرزندان و به خطر افتادن صمیمیت و سلامت روان اعضای خانواده می شود به گونه‌ای که آنان کمتر حوصله یکدیگر را دارند.

به طور کلی اثرات منفی بازی های رایانه ای شامل موارد زیر است:

۱-کاهش میزان خلاقیت: تنبل شدن ذهن کودکان و نوجوانان در این بازی‌ها به دلیل این که کودک یا نوجوان با ساختنی‌ها و برنامه‌های دیگران به بازی می‌پردازد و کمتر قدرت دخل و تصرف در آنها را پیدا می‌کند اعتماد به نفس او متزلزل می شود.(۲۵،۲۶)

۲- اعتیاد به بازی های رایانه ای : یکی از خطرناک‌ترین اثرات منفی بازی‌های رایانه‌ای ” اعتیاد “ به این بازی هاست که بیش از هر چیز کودکان و خصوصاً نوجوانان را تهدید می‌کند. این تهدید آن قدر جدی است که گاه منجر به مرگ می‌شود .آسیبهای روانی، افزایش خشونت و پرخاشگری در کودکان،منزوی کردن آنها ،افت تحصیلی و صدمات جسمانی (از جمله مشکلات بینایی ،اسکلتی و چاقی)از نتایج اعتیاد به بازی های رایانه ای است

فواید استفاده از اینترنت و بازی های رایانه ای:

اینترنت و بازی‌های رایانه ای با رعایت پاره‌ای از موارد از جمله جلوگیری از دنبال کردن بازی‌های خشونت بار توسط کودکان و با انجام نظارت ازسوی والدین می‌توانند مفید باشنداینترنت دارای سایت‌های متعدد آموزشی است و در زمینه آموزشی می‌تواند نقش مؤثری برای کودکان ایفا کند آسان نمودن یادگیری، جلب توجه کودکان ، مؤثر واقع شدن در تقویت هوش کودکان یادگیری مهارت حل مسئله‌، افزایش دقت دیداری وتفکر خلاق، امکان نقاشی‌ کردن بدون کثیف کردن لباس‌ها و اطراف، وارد کردن بچه‌ها در دنیایی که کنترلش در دست آنهاست و به همین دلیل آنها از این بازی لذت می‌برند، پر کردن اوقات فراغت کودکان ، کاهش زمان واکنش ، موثرواقع شدن در افزایش هماهنگی چشم-دست که این پیامد در بسیاری از فعالیت‌ها و مهارت‌های دستی مفید است

حال که مزایا و معایب استفاده از بازی های رایانه ای را دانستید خوب است بدانید که نقش والدین در این زمینه چیست:

۱٫ والدین باید تا حدی با بازی‌های رایانه‌ای آشنا باشند و بدانند که هر بازی برای چه سنی مناسب است. برای این کار می‌توانند از کارشناسان کمک بگیرند.

۲٫ والدین استفاده از برخی بازی‌های رایانه‌ای را برای فرزندان خود مجاز کنند

۳٫ در خرید بازی‌های رایانه‌ای فرزندشان را راهنمایی کنند.

۴٫ از آسیب‌های بازی‌های رایانه‌ای مخرب برای فرزندشان صحبت کنند

۵٫ به کودکان در ساعات معینی اجازهٔ انجام بازی‌های رایانه‌ای را بدهند

۶٫ زمان بیشتری را در کنار فرزندان خود بگذرانند. هر قدر صمیمیت وارتباط صحیح بین فرزندان و والدین بیشتر باشد، زمینه استفاده از چنین بازی‌هایی کمتر فراهم می‌شود. پروفسور پیرسون، روانشناس آموزش شورای شهر بیرمنگام معتقد است: بهترین راه حل، خارج کردن رایانه از اتاق کودک است.

۷- گاهی والدین در انجام بازی‌های رایانه‌ای با کودکان خود همراه شوند و در مورد معایب و محاسن بازی‌ها با آنها بحث و تبادل نظر کنند

۸- کامپیوتر را در مکانی از منزل قرار دهند که بتوان فعالیت‌های کودک را تحت نظر داشت.

۹-به جای بازی های رایانه ای بازی‌های دسته جمعی اعضای خانواده می‌تواند به صمیمیت روابط آنان و ایجاد رقابت سالم در میان آنها کمک کند

۵- استفاده بی رویه از تلویزیون

درست است که امروزه تلویزیون جایگاه مهمی در خانه ها باز کرده  است و به عنوان یک منبع مهم اطلاعات ،سرگرمی و وسیله ای جهت اشاعه فرهنگ ها و .. است اما بررسی ها نشان داده است که  تماشای بیش از حد تلویزیون در نوجوانی می تواند منجر به افسردگی در بزرگسالی شود و به دلیل بروز مشکلات توجه در توسعه علائم  ADHD(بیش فعالی در کودکان)کمک کننده باشد.

در واقع والدین برای اینکه به جلوگیری از افسردگی کودکانشان در مراحل بعدی کمک نمایند باید نگران میزان تماشای تلویزیون روزانه نوجوانان خود باشندتماشای بیش از حد تلویزیون همچنین می تواند باعث بروز مشکلات رفتاری ، مشکلات توجه،مشکلات یادگیری، نگرش منفی نسبت به مدرسه و مشکلات تحصیلی در کودکان شود کودکانی که مشکلات رفتاری دارند در صورت منع یا محدودیت در تماشای تلویزیون وضعیت بهتری خواهند داشت در بررسی دیگری مشخص شده است وجود تلویزیون در اتاق خواب بچه ها منجر به اختلال خواب و حواس، رفتار خشونت زا ،کاهش مهارت های اجتماعی و کاهش واکنش پذیری احساسی می شود.

آکادمی متخصصان اطفال آمریکا پیشنهاد میکند که کودکان زیر ۲سال را از تماشای تلویزیون منع کرده و به کودکان بالای ۲ سال هم بیش از ۲ ساعت در روز اجازه تماشای تلویزیون ندهید..

والدین باید در فراهم کردن سرگرمی ها و فرصت های تفریحی مثل کتاب نقاشی ، هنر و فعالیت های بیرون از خانه کوشش نموده و ضمن اینکه تعداد ساعات تماشای تلویزیون توسط کودک خود را کم کنند کودکان را از تماشای برنامه های خشونت زای تلویزیون منع نمایند. در مقابل  آنها را تشویق نمایند که  در طول هفته به تفریحات دیگر مانند فعالیتهای بیرون از خانه، بازی در پارک محله، مطالعات سرگرم کننده، مشغول شدن به کارهای خلاقانه مثل آثار هنری و جورچین روی آوردند

۶- تفریحات ناسالم:عوامل زیادی از جمله گوش دادن به موسیقی های محرک با صدای بلند و در طول مدت زیاد،مصرف زیاد نوشیدنی های الکلی،شرکت در رخی پارتی ها و مجالس،مصرف داروهای روانگردان،استفاده از مواد مخدر و… را می توان به عنوان تفریح ناسالم در نظر گرفت .بسیاری از افراد نوشیدنی های الکلی را برای لذت بردن و تفریح،آرام سازی و نشان دادن اجتماعی بودن در یک جمع مصرف می نمایند و این کار باعث اثرات جانبی بسیاری می شود.

متأسفانه بخش قابل توجهی از مصرف کنندگان نوشیدنی های الکلی مقداری از آنها را مصرف می نمایند که برای سلامتی بدن مضر می باشد به طوری که برای برخی از افراد مصرف الکل یکی از علل اصلی و معنادار مشکلات سلامتی است.در بسیاری از کشورها از جمله استرالیا الکل مسئول یک بار قابل توجهی از مرگ،بیماری ها،صدمات و حوادث است.

صدمات و مشکلات مربوط به مصرف الکل فقط به مصرف کنندگان مربوط نمی شود بلکه بر خانواده و جامعه نیز تأثیر گسترده ای می گذارد.اجتناب از مصرف و رعایت حداقل میزان و تعداد دفعات مصرف در مصرف کنندگان این نوشیدی ها توصیه می گردد.